17/10/2013 – Hoe blijf je de concurrent duurzaam voor?

Een samenvatting van mijn lezing tijdens Alle Hens aan Dek op 19 september op de EH in Amersfoort.

Ik vroeg mijn vriend, die een klein bedrijf heeft, wat hij aan innovatie deed. Hij zei: “niets”. Ik zei: “dat is onwaarschijnlijk, vertel me hoe je te werk gaat”. Hij vertelde toen dat hij ieder apparaat; een vloeistofhoogtemeter, die ongevoelig is voor vervuiling, op maat voor de klant maakt en dat hij ieder apparaat persoonlijk komt installeren en testen. De concurrenten leveren alleen een standaard apparaat. We maakten een som, hoeveel tijd hij op die manier aan iedere klant besteedde en dat bleek zo’n 30 % van zijn tijd te zijn. In werkelijkheid is zijn bedrijf dus zeer innovatief; want innovatie is niets anders dan zorgen dat nieuwe ideeën in de markt worden gezet. Voor bedrijven is innovatie enorm belangrijk om op de lange termijn te overleven, omdat in onze vrije markteconomie concurrenten zich ook steeds verbeteren.
 
Ieder bedrijf heeft zo zijn eigen wijze van innoveren. Het kan zijn de introductie van een nieuw product, of de invoering van een nieuwe techniek, of een nieuwe werkwijze, of het gebruik van een nieuwe grondstof. Het kan ook zijn; een nieuwe manier van samenwerken met ongedachte nieuwe partners in combinatie met het toepassen van duurzaamheidseisen. Dit laatste heeft vooral de aandacht gekregen in mijn lezing en workshop op het EH symposium; Alle hens aan dek.
 
Duurzaamheidseisen toepassen betekent dat je producten of diensten maakt die zowel voldoen aan de behoeften van mensen als dat ze passen in de sociale, natuurlijke en economische omgeving. Dit zijn heel strenge eisen, die het bedrijf vaak dwingen om tot nieuwe dingen te komen, omdat kleine wijzigingen in bestaande werkwijzen niet voldoen. Een praktijk voorbeeld is het bedrijf Dupont, dat duurzaamheidseisen toepast om zo hun bedrijfsprocessen en hun technische processen te verbeteren.
 
Een nieuwe manier van samenwerken met ongedachte partners kan worden gestimuleerd door over de grenzen van de eigen industrie heen te kijken en in gesprek te gaan met lokale partijen en instituties om opties voor mogelijke samenwerking te verkennen. Een start voor zo’n overleg kan zijn het in kaart brengen van ingaande en uitgaande stromen van alle partijen en vervolgens te kijken welke verbindingen gemaakt kunnen worden.
 
Ik geef twee praktijkvoorbeelden. De eerste is samenwerking tussen de stad Terneuzen, het waterschap en het bedrijf Dow Chemicals in Terneuzen. In deze samenwerking wordt het afvalwater van de stad opgewerkt tot ketelvoedingswater voor Dow Chemicals. Deze nieuwe werkwijze bespaart zeel veel energie en kosten ten opzichte van de oude werkwijze waarin zout water werd omgezet tot ketelvoedingswater.
 
Het tweede voorbeeld is uit het dorpje Güssing in Oostenrijk. De burgemeester van het dorp, Peter Vadaz, zag zijn dorp achteruitgaan in werkgelegenheid. Hij vroeg zijn vriend, professor Hofbauer, wat te doen. Die zei: je moet een fabriek bouwen waar landbouwafval wordt omgezet tot stadsverwarming, elektriciteit, aardgas en dieselolie. Aldus geschiedde. Samenwerking werd gezocht tussen de lokale overheden van het dorp Guessing en de stad Graz, het elektriciteitsbedrijf en een nieuw bedrijf voor de fabriek het proces. Het succes is nu zo groot dat het ook een toeristische attractie is. De totale werkgelegenheid is nu 1100 banen. Op een dorp met 3800 inwoners is dit enorm.

Deze bijzondere manier van samenwerken heet industriële symbiose en is is een onderdeel van het begrip industriële ecologie. Beide begrippen zijn afgeleid van de levende natuur, waar planten en dieren in een ecologisch verband met elkaar leven. Dit betekent dat afval niet bestaat, omdat dat wat de ene soort produceert, voedsel is voor de andere soort. In symbiose leven betekent dat soorten elkaar bevoordelen door een innige uitwisseling van materialen. In industriële symbiose gebeurt dus hetzelfde. 

Sustainable Development in the Process IndustriesMeer informatie over duurzame industriële innovatie: